Ara Tatilde Evde Ne Yapsak?

Ara tatilde çocuğunuzla evde geçireceğiniz günler için kaç etkinlik düşündünüz? Belki birkaç yaratıcı atölye fikri kaydettiniz, birlikte yapılabilecek tarifler buldunuz, okunacak kitapları ayırdınız. Peki bütün bunlar arasında çocuğunuzun kendi kendine keşfedeceği şeylere ne kadar yer kaldı?

Çocukların yaşamında okulun, kursların, yetişilmesi gereken saatlerin önemli bir yeri var. Tatil ise bütün bu düzenin biraz gevşediği, çocuğun zamanla başka türlü ilişki kurabildiği bir dönem olabilir. Yeter ki biz yetişkinler, bazen bir şey kaçırıyor olma kaygısıyla, bazen de çocuklarımıza her şeyin en iyisini verme arzusuyla boşalan her saati yeniden doldurmaya çalışmayalım.

Çünkü çocukların gelişimi yalnızca onlara sunduklarımızla değil, kendi başlarına bulduklarıyla da şekillenir. Hatta bazen en yaratıcı oyun, yetişkinin ne yapılacağını bilmediği yerde başlar.

Öyleyse gelin, bir süreliğine çocuğunuzun gözlerini ödünç alalım. Evimizin alışıldık köşelerine onun merakıyla bakalım. Belki de uzun zamandır aynı duran eşyaların arasında henüz keşfetmediğimiz bir dünya vardır.

Bir örtüyle başlayan dünya

Salonun ortasına büyükçe bir örtü serin. Minderleri, sandalyeleri, birkaç kumaşı ortaya çıkarın. Sonra çocuğunuza, “Hadi bir oyun oynayalım ama hikayeyi sen kur” deyin. Belki bir ev, belki uzay gemisi, belki de kimsenin giremeyeceği gizli bir sığınak ortaya çıkacak.

Buraya küçük bir oyun terapisti notu bırakmak isterim: Özellikle küçük çocukların oyunlarında evler, saklanacak yerler, kapılar ve sınırlar sık sık karşımıza çıkar. Çocuk kendi alanını kurarken bir bakıma dünyayla arasındaki mesafeyi de deneyimler. Kimin içeri gireceğine, kapının ne zaman açılıp kapanacağına karar vermek, kendi sınırlarını tanımanın ve özerkliğini hissetmenin yollarından biridir.

Biraz daha büyük çocukların bu ihtiyacı ise başka biçimlerde karşımıza çıkar. Odalarındaki eşyaların yerini değiştirmek, kendilerine bir okuma köşesi hazırlamak ya da yalnızca onlara ait küçük bir alan tasarlamak isteyebilirler. “Odanı senin gözünden yeniden görmeyi çok isterim” diyebilirsiniz. Belki sizin aklınızdaki düzenle hiç ilgisi olmayan bir şey isteyecekler. Ne güzel! Çocukların kendi yaşam alanları hakkında söz sahibi olmaları, yalnızca bir odayı değil, kendilerine ait bir dünyayı da kurabilmelerine yardımcı olur.

Oyunun yanına biraz da gerçek hayat koyalım

Evde geçirilen zamanın tamamını oyunlarla doldurmak zorunda değiliz. Üstelik çocuklar yalnızca kendileri için hazırlanmış etkinliklere değil, evin gerçek yaşamına katılmaya da ihtiyaç duyarlar.

Birlikte çorba pişirin, ekmek hamuru yoğurun, dolaptaki eski kıyafetleri ayırın, bir bitkinin toprağını değiştirin ya da sökülen bir düğmeyi dikin. Küçük bir çocuk için hamurun dokusu, suyun akışı, sebzelerin kokusu başlı başına bir keşiftir. Daha büyük bir çocuk içinse ortaya çıkan işe gerçekten katkıda bulunmuş olmak, aile yaşamının yalnızca bakım verilen değil, katkıda bulunulan bir parçası olduğunu hissettirir.

Birlikte çalışmanın başka bir güzelliği daha var. Yan yana bir işle uğraşırken konuşmalar kendiliğinden başlayabilir. Bazen mutfakta doğranan sebzelerin arasında açılan bir sohbet, karşılıklı oturup “Anlat bakalım, neler hissediyorsun?” diye sormaktan çok daha derine gider. Çünkü bazı duygular, doğrudan kendilerine bakılmadığında daha kolay dile gelir.

Çocuğun kurduğu hikayeye misafir olmak

Oyuna döndüğümüzde ise bu kez biraz kendimize bakalım. Çocuğunuz oyuncak bebeğine kızabilir, kurduğu hikayede kardeşini evden gönderebilir, bütün hayvanları birbirine düşürebilir ya da okul oyununda çok sert bir öğretmen olabilir.

Böyle anlarda yetişkinin içinden oyuna müdahale etmek, hikayeyi daha sevecen bir yere taşımak gelebilir. Oysa oyun, çocukların yalnızca hoşlarına giden şeyleri değil; korkularını, kıskançlıklarını, öfkelerini ve anlamakta zorlandıkları deneyimleri de taşıyabildikleri bir alandır. Gerçek yaşamda üzerinde söz sahibi olamadıkları bir durumu, oyunda kendi istedikleri gibi yeniden kurabilirler.

Elbette her oyunun ardında gizli bir anlam aramak gerekmiyor. Bazen çocuk yalnızca oynuyordur. Bizim görevimiz de her hikayeyi çözümlemek değil, çocuğun açtığı kapıdan içeri girebilmek. Sizinle oynamak istediğinde hikayeyi hemen değiştirmeden, bir süre onun kurduğu dünyanın misafiri olmayı deneyin.

Bir günlüğüne yönetimi devretsek?

Çocukların oyunda deneyimledikleri söz sahibi olma duygusunu, tatilin gündelik yaşamına da taşıyabiliriz. Bir günün akışını çocuğunuzun tasarlamasına izin verin. Kahvaltıda ne yenileceğine, öğleden sonra ne yapılacağına, akşam hangi oyunun oynanacağına o karar versin.

Küçükler iki seçenek arasından seçim yapabilir. Okul çağındaki çocuklar ise zaman, evin ihtiyaçları ve ailedeki diğer kişilerin isteklerini de düşünerek bir günün planını hazırlayabilir.

Böylece çocuk, karar vermenin yalnızca istediğini elde etmek değil, kendi isteğiyle başkalarının ihtiyaçları arasında bir denge kurmak olduğunu da deneyimler. Üstelik yetişkinlerin her şeyi belirlemediği bir gün, ailedeki alışılmış rolleri biraz olsun değiştirebilir. Kim bilir, belki bu kez siz onun önerdiği bir oyunda ne yapacağınızı bilemeyen kişi olursunuz.

Ve biraz da sıkılmaya yer açalım

Bütün bu güzel ihtimallerin arasında bir şeyi unutmamak gerek: Tatilin her anında bir şey yapmak zorunda değiliz.

“Çok sıkıldım, ne yapacağım?” cümlesini duyduğumuzda hemen yeni bir öneri bulmak zorunda hissetmeyelim kendimizi. Bazen sıkıntının altında yakınlık ihtiyacı vardır, bazen yorgunluk, bazen de çocuk henüz ne istediğini bilmiyordur. Yanına oturabilir, biraz birlikte kalabilir, canının ne istediğini merak edebilirsiniz. Sonra da kendi işinize dönebilirsiniz.

Çünkü çocuğun kendi isteğini keşfedebilmesi için, her boşluğun bir yetişkin tarafından doldurulmaması gerekir. Belki biraz sonra masanın altına girecek, eski bir oyuncağını bulacak, hiç beklemediğiniz bir şey tasarlayacak. Belki de bir süre hiçbir şey yapmayacak.

Tatilin bütün günleri neşeli, yaratıcı ve verimli geçmek zorunda değil. Bazen tartışacağız, bazen birbirimizden sıkılacağız, bazen kendi başımıza kalmak isteyeceğiz. Evde birlikte yaşamak biraz da budur. Her an birbirimizle ilgilenmeden ama ihtiyaç duyduğumuzda birbirimize ulaşabileceğimizi bilerek aynı hayatın içinde olmak.

Belki de çocukların tatilde en çok ihtiyaç duyduğu şey, bizim sürekli bir şeyler yaptığımız bir ev değil; hem birlikte olabildikleri hem de kendileri olarak kalabildikleri bir evdir.

Görseller Gemini ile ürettirilmiştir.