Ara Tatilde Dışarıda Ne Yapalım?
Ara tatilde çocuklarla nereye gidileceğini düşünürken çoğunlukla onlar için hazırlanmış yerlere bakıyoruz. Çocuk müzeleri, atölyeler, oyun alanları, gösteriler… Hepsi güzel seçenekler. Ama çocukların dünyayı keşfetmesi için her zaman kendilerine özel hazırlanmış bir ortama ihtiyaçları yok.
Bir vapur iskelesi, yağmurdan sonraki orman, eski bir kitapçı, kalabalık bir pazar yeri de en az bir çocuk atölyesi kadar ilginç olabilir. Hatta bazen çocukların merakını en çok uyandıran şey, bizim hiç dikkatimizi çekmeyen bir ayrıntıdır.

Belki de bu tatilde dışarı çıkarken yalnızca gideceğimiz yeri değil, dünyaya bakışımızı da biraz değiştirebiliriz.
Bir yere varmak için değil, yolda olmak için
Bir sabah evden çıkın ve yürümeye başlayın. Gideceğiniz yönü birlikte seçin. Bilmediğiniz bir sokağa sapın. Güzel bir kapının önünde durun. Bir ağacın gövdesini inceleyin. Bir fırından gelen kokunun peşinden gidin.
Küçük çocuklarla yürürken onların hızına ayak uydurmak her zaman kolay değildir. Çünkü çocuklar çoğu zaman bizim geçip gittiğimiz şeylerde uzun uzun kalmak isterler. Yerdeki bir böcek, kaldırımdaki çatlak, duvarın üzerinde yürüyen bir kedi… Bizim için yolun küçük ayrıntıları olan bu karşılaşmalar, onlar için yolculuğun kendisi olabilir.
Daha büyük çocuklar ise gidilecek yönü belirlemekten, haritaya bakmaktan, daha önce görmedikleri bir sokağı keşfetmekten hoşlanabilirler. Onlara yalnızca eşlik etmek yerine zaman zaman rehberliği de bırakabilirsiniz.
Bu gezide önemli bir yere ulaşmanız gerekmiyor. Çünkü bazen çocukların ihtiyaç duyduğu şey yeni bir yer görmekten çok, bildikleri yerlere kendi gözleriyle yeniden bakabilmektir. Biz de onların gördüklerini fark ettiğimizde, her gün geçtiğimiz sokakların ne kadar azını tanıdığımızı keşfedebiliriz.
Doğaya gidin, ama doğayı bir dersliğe çevirmeyin
Bir koruya, ormana, sahile ya da geniş bir parka gidin. Yanınıza sıcak bir içecek, küçük bir yiyecek, belki oturmak için bir örtü alın. Çocuğunuzun yaşına ve koşulların güvenliğine göre ağaçlara tırmanmasına, dallarla oyun kurmasına, taşları incelemesine, toprağa dokunmasına fırsat verin.
Bir çocuk çamurla oynamak isteyebilir. Diğeri sürekli koşabilir. Bir başkası uzun süre sessizce oturup çevresini izleyebilir. Doğayla karşılaşmanın tek bir biçimi yoktur. Üstelik çocukların doğada geçirdikleri zamanın değerini yalnızca ne öğrendikleriyle ölçemeyiz.

Toprağın dokusu, rüzgarın sesi, ağaçların arasındaki ışık, bedenin hareket ederken kendi sınırlarını keşfetmesi… Bunların hepsi çocuğun dünyayla kurduğu duyusal ve bedensel ilişkinin parçalarıdır. Doğayı tanımak, yalnızca onun hakkında bilgi edinmek değildir; biraz da onun içinde yaşamayı deneyimlemektir.
Bu yüzden her ağacın adını öğretmeye, her soruya hemen cevap vermeye çalışmayın. Bazen birlikte bilmemek de güzeldir. “Acaba bu kuş nereye gidiyor?” diye sorup cevabını bulmadan yolunuza devam edebilirsiniz. Merakın hemen bir bilgiye dönüşmek zorunda olmadığını görmek, çocukların kendi sorularıyla daha uzun süre kalabilmelerine alan açar.
Elbette uygun giyinmek ve güvenliği gözetmek önemli. Ama her küçük rahatsızlığı ortadan kaldırmaya çalışırsak doğayla karşılaşmanın bir kısmını da kaçırabiliriz. Soğuğu hissetmek, ıslak toprağa basmak, biraz yorulmak da yaşamın içindedir.
Biraz da sizin çocukluğunuza gidelim
Dışarıda keşfedilecek yerler arasında, sizin geçmişinizden bir köşe de olabilir. Bu tatilde çocuğunuza çocukken sevdiğiniz bir yeri göstermeye ne dersiniz?
Belki eski mahalleniz, belki babanızla yürüdüğünüz bir sahil, belki çocukken gitmekten hoşlandığınız bir pastane. Yolda ona kendinizden söz edin. Ne oynardınız, neden korkardınız, arkadaşlarınızla neler yapardınız? Hiç haksızlığa uğradığınızı düşündüğünüz olmuş muydu? Sizin de anne babanızla anlaşamadığınız zamanlar var mıydı?
Çocuklar için anne babalarının da bir zamanlar çocuk olduğunu keşfetmek, onları başka türlü tanımanın kapısını açar. Çünkü anne babalar çoğu zaman çocuklarının gözünde hep yetişkin olmuş kişilerdir. Oysa sizin de korkmuş, kıskanmış, hayal kırıklığına uğramış, bazen cesur bazen çekingen davranmış olduğunuzu duymak, çocuğunuzun kendi duygularıyla kurduğu ilişkiyi de etkileyebilir.
Üstelik bütün hikayelerinizin mutlu olması gerekmiyor. Yaşına uygun biçimde anlatılan küçük hayal kırıklıkları ve yaramazlıklar, aranızda beklenmedik bir yakınlık yaratabilir.

Belki sizin için çok anlamlı olan o yeri çocuğunuz hiç sevmeyecek. Bu da mümkün. Aynı yere bakıp farklı şeyler hissetmek, birbirimizi tanımanın bir başka yolu. Yakınlık, her zaman aynı şeylerden hoşlanmakla kurulmaz; bazen farklılıklarımıza yer açabildiğimizde derinleşir.
Bir müzede yalnızca bir resme bakmak
Bu farklılıkları deneyimlemek için sanat da güzel bir karşılaşma alanı olabilir. Bir müzeye ya da sergiye gidin ama bütün eserleri görmeyi hedeflemeyin. Çocuğunuzdan ilgisini çeken bir resim, heykel veya nesne seçmesini isteyin. Sonra biraz yanında kalın.
“Sence burada ne olmuş olabilir?”, “Bu resmin bir sesi olsaydı nasıl bir ses olurdu?”, “Buradaki insanlardan hangisiyle tanışmak isterdin?”
Küçük çocuklar gördüklerinden hikayeler kurabilir. Daha büyük çocuklarla bir eserin onlarda uyandırdığı düşünceler üzerine konuşabilirsiniz. Sorularınızın doğru cevapları olmasına gerek yok. Burada önemli olan çocuğun ne bildiğini ölçmek değil, gördükleriyle kendi arasında nasıl bir bağ kurduğunu merak etmek.
Çocuğunuz sizin çok etkilendiğiniz bir eseri sıkıcı bulabilir. Üzerinde uzun uzun düşündüğünüz bir resim için “Hiç sevmedim!” diyebilir. Bunu değiştirmeye çalışmayın. Sanatla karşılaşmak herkesin aynı şeyi görmesi ya da hissetmesi demek değil. Çocukların kendi beğenilerini oluşturabilmesi için, bizim beğenimizden farklı bir yerde durabilmeye de ihtiyaçları var.
Bir günün rehberi çocuğunuz olsun
Peki bu kez yalnızca neye bakılacağını değil, nereye gidileceğini de çocuklar belirlese?
Bir günün planını yapma fırsatını onlara verin. Bütçeyi, zamanı ve ulaşım sınırlarını birlikte konuşun. Sonra nereye gidileceğini, nerede yemek yenileceğini, nasıl bir yol izleneceğini çocuğunuz seçsin.
Okul öncesi çocuklar için “Sahile mi gidelim, ormana mı?” gibi basit seçimler yeterli olabilir. Daha büyük çocuklar ulaşımı araştırabilir, harita hazırlayabilir, aile üyelerinin isteklerini de hesaba katarak bir program oluşturabilir.
Karar verme hakkı kadar, verilen kararın sonuçlarıyla karşılaşmak da önemlidir. Belki seçtiği yer düşündüğü kadar eğlenceli çıkmayacak. Belki bir müze kapalı olacak, belki yürümek yorucu gelecek. Her seferinde hemen yeni ve kusursuz bir plan üretmek zorunda değilsiniz. Çünkü çocukların kendi seçimlerinin sorumluluğunu öğrenmeleri, küçük hayal kırıklıklarıyla karşılaşabilmelerini de gerektirir. Elbette bütün bunları taşıyabilecekleri bir yetişkinin eşliğinde.
Peki ya hiçbir şey öğrenmediyse?
Günün sonunda kendinize bir soru sorun: Bugün yaptıklarımızdan çocuğumun mutlaka bir şey öğrenmesi gerekiyor mu?
Doğada topladığınız yapraklar eve gelmeden kaybolabilir. Müzeden aklında yalnızca merdivenler kalabilir. Bütün gün dolaştıktan sonra en sevdiği şeyin yediğiniz simit olduğunu söyleyebilir.
Olsun.
Çocukların yaşadıkları deneyimler her zaman bizim beklediğimiz biçimde anlam kazanmaz. Bir gün önemsiz gibi görünen bir ayrıntı, yıllar sonra çocukluğundan hatırladığı en canlı sahnelerden biri olabilir. Üstelik her deneyimin bir kazanıma dönüşmesi gerektiğini düşündüğümüzde, farkında olmadan yaşamın kendisini bir performans alanına çevirebiliriz.
Oysa çocukluk, yalnızca gelecekteki yetişkine hazırlanılan bir dönem değil; kendi başına yaşanmaya değer bir yaşam zamanıdır.
Belki de ara tatilde çocuklara sunabileceğimiz en güzel şey, dünyayla kendi ilişkilerini kurabilecekleri zaman ve alan. Bizim gördüklerimizi görmek, sevdiğimiz şeyleri sevmek, anlamlı bulduklarımızı anlamlı bulmak zorunda olmadan kendi meraklarının peşinden gidebilmeleri.
Ve bütün bunlar olurken bazen yan yana yürümek, bazen biraz geriden izlemek, bazen de onların gösterdiği yöne bakmak.
Kim bilir, belki bu tatilde dünyayı yeniden keşfeden yalnızca çocuklarımız olmayacak.
Iraz Toros Suman
Uzman Psikolog
İlgili Yazılar
Ara Tatilde Evde Ne Yapsak?
Ara tatilde çocuğunuzla evde geçireceğiniz günler için kaç etkinlik düşündünüz? Belki birkaç yaratıcı atölye fikri kaydettiniz, birlikte yapılabilecek tarifler buldunuz,…
Çocuğum Okula Alışamadı!
Haftalar sonra hala okula gidiş zor mu? "Çocuğum bu geçiş sürecinin nerelerinde zorlanıyor?"